Varikosel Tedavisi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Erkeklerin üreme sistemlerinin ürettiği spermler testislerde toplanır ve boşalma sırasında vücut dışına atılır. Sıcak hava spermlere zarar verdiğinden testislerdeki spermlerin yeterince canlı, hareketli, olgun olabilmesi için testislerin içi vücudun normal ısısından biraz daha serindir. Erkek vücudunun doğal olarak ayarladığı bu ısı, normalin üzerine çıktığında testisler ısınır ve spermlerin doğal yapısı bozulur, spermler zarar görür. Bazı erkeklerde testislerle kalp arasındaki kan akımını sağlayan toplardamarlarda genişleme olduğunda, ileri doğru akması gereken kan geri gider, testisler fazla ısınır ve içlerindeki spermler de hasar görür.

Erkeklerin yaklaşık % 15’inde görülen varikosel genellikle ergenlikte ortaya çıkar, ergenlik öncesinde ortaya çıkarsa testislerin yeterince büyümesini engeller ve bacaklarda oluşan varisler gibi görünür. Varikosel olarak adlandırılan bu testislerde damar genişlemesi, kısırlığa sebep olabilmekte, tedavi olmadan doğal yolla gebelik elde edilebilmesini engellemektedir. Kimi zaman erkek tarafından fark edilemeyen varikosel testislerde ağrı, şişlik ve kısırlıkla kendini gösterir. Ağrı kesiciler kullanılarak ağrı hafifletilebilir, ancak cerrahi operasyonla veya perkütan embolizasyonla (deride tıkanma tedavisi) tedavi edilmediği sürece kesin çözüm yoktur.

Varikosel ameliyatı

Varikosel sebebiyle çocuk sahibi olamama, şiddetli ağrı, sızı gibi şikayetlerle doktora başvuran hastalarda, varikoselin ilerlemiş olduğu görülür. İleri boyutlardaki rahatsızlıkta kasık bölgesinden girilir ve genel anestezi altında ameliyat yapılır. Cerrahi operasyonun ardından geçen 3 aylık sürenin sonunda erkeğe uygulanan sperm testlerinde sperm üretiminin düzelmeye başladığı görülür. Ameliyattan 3 ay, 6 ay, 9 ay sonrasında 3’er aylık aralıklarla sperm testi yapılır ve sonuç izlenir. Varikosel ameliyatlarından ortalama % 75 oranında başarı elde edilmekle birlikte, başarı oranının hastalar arasında değişikli gösterdiği de bilinmektedir. Ancak ameliyat olan her hastanın sperm üretiminin yaklaşık 1 yıl içinde düzeldiği ve 1-2 yıl sonrasında ise gebelik elde edilebildiği görülmüştür.

Varikosel ameliyatının olası yan etkileri

Varikosel ameliyatı hastalarda % 75 civarında başarılı sonuç alınabilen bir operasyondur. Ancak her cerrahi operasyonda olduğu gibi varikosel ameliyatı sonrasında da bazı sorunlarla karşılaşmak mümkündür. Örneğin yaklaşık % 10 ihtimalle ameliyat sonrasında varikosel tekrarlayabilmekte, % 5’inde testis arteri hasar görebilmekte, çok ender olarak da testislerin körelmesi sorunu yaşanabilmektedir.

Perkütan embolizasyon (deride tıkanma tedavisi)

Girişimsel radyoloji tarafından uygulanan varikosel embolizasyonunda hastanın koltukaltında ya da boynunda bir toplardamara ince bir kılıf yerleştirilir. Ardından varikoselin olduğu taraftaki tplardamara bir katater ile girilir ve tam da o anda hastanın ıkınması istenir. Bu sayede karın içindeki basınç artar ve varikosel oluşan toplardamarda reflü oluşur. Katater takılan toplardamardan renkli bir sıvı verilir ve hangi danarda varikosel oluştuğu tespit edilebilir. Bu aşamadan sonra katater içinden testisin toplardamarlarına özel teller yerleştirilir ve mekanik tıkanma sağlanır. Tellerin arasında kalan toplardamarlara ise damarlara hasar veren bir madde enjekte edilir. Bu sayede de varikoselin tekrarlama ihtimali azaltılır. İşlemin ardından hasta yaklaşık yarım saat dinlenip iş ve sosyal yaşamına dönebilmektedir.

Varikosel embolizasyonunun komplikasyonları

Varikosel embolizasyonu sonrasında yaklaşık %30 civarındada rahatsızlığın tekrardan ortaya çıkma ihtimali vardır. Bir de damarları tıkamak için kullanılan malzemelerin yer değiştirme olasılığı söz konusudur.

Varikosel tedavisinde erken teşhis önemlidir

Varikosel ilerleyen vakalarda hastanın yaşamını pek çok açıdan olumsuz etkileyebilen bir rahatsızlık olduğu için, testislerde her hangi bir normal dışı durum fark edildiğinde mutlaka doktora başvurulmalıdır. Zira erken teşhis edilen varikoselin tedavisi de ileriki yaşla göre çok daha kolay olmaktadır. Lokal anestezi ile varisli damarlar bağlanır ve testis üzerinde birikmiş damarlar çıkarılır.

Giyim ve yaşam alışkanlıkları varikosele sebep olabilir

1. Erkeğin sperm kalitesinin bozulmaması için testislerin fazla ısınmaması gerekir. Bu bağlamda çok dar, sıkı, hava almayan kumaştan üretilen iç çamaşırları ve dar kot pantolonlar testislerin özellikle yaz aylarında çok ısınmasına sebep olur. Kot pantolonların hava almayan sert dokusu testisleri yazın çok sıcak, kışınsa soğuk tutmaktadır. Bu sebeple erkekler alt bedene daha yumuşak dokulu, pamuklu, rahat kumaşlardan üretilmiş pantolon ve iç çamaşırlarını tercih etmelidirler.

2. Sürekli oturarak çalışmak durumunda olan erkeklerin testislerindeki ısının arttığı ve dolayısıyla sperm üretiminin bozulduğu bilinmektedir. Varikosel oluşma riski açısından bakıldığında ise uzun saatler ayakta kalmak rahatsızlığa zemin hazırlamaktadır.