İnfertilite (kısırlık) veya hamile kalamama durumu nedir?

Çiftler evlilikten bir süre sonra bebek sahibi olmayı planlarlar. Ancak bebek sahibi olmak için doğum kontrol yöntemlerine başvurmamalarına rağmen bazı çiftler de gebelik oluşamaz. Bu vakalara günümüzde sıklıkla rastlanmaktadır. Yoğun iş hayatı, düzensiz beslenme ve stres gibi etkenler çiftlerde doğal yolla çocuk sahibi olmayı engellemektedir. Yani başlıca kısırlık nedenlerindendir.

Çiftler aile planlama yöntemlerine başvurmamalarına rağmen gebelik oluşmayan çiftlerde akla ilk gelen infertilite yani kısırlıktır. Çiftler bu durumda oldukça endişelenmektedir. Ancak modern tıp sayesinde kısırlık sebebi ile gebeliğin oluşmamasının önüne geçilebilmektedir. Kısırlık tıp literatüründeki adı ile infertilite şikayeti olan çiftler, yardımcı üreme tedavi yöntemlerine başvurarak çocuk hayaline kavuşabilmektedirler.

Hiç çocuk sahibi olmama veya daha önce gebelik oluşmasına rağmen bir daha gebe kalınamaması durumuna kısırlık bir diğer adı ile infertilite denmektedir. Çiftler 1 yıl kadar doğum kontrol yöntemine başvurmadan düzenli cinsel ilişkiye giriyor ancak gebelik oluşmuyorsa kısırlık konusu ele alınmalıdır. İnfertilite ikiye ayrılmaktadır.

  • Birincil kısırlık ya da birincil infertilite; kadında hiç gebeliğin oluşmamasıdır.
  •  İkincil kısırlık ya da ikincil infertilite; kadında daha önce gebeliğin oluşması ancak daha sonra oluşmamasıdır.

Yaklaşık olarak kadınların %25’i infertilite vakası ile karşılaşabilmektedir. Kadınlarda doğurganlık, 25 yaş civarıdır. 35 yaşından sonra kadınlarda yaş ilerlemesinden kaynaklı olarak gebe kalma şansı düşmektedir.

Kısırlık vakasına yalnız kadınlarda değil erkeklerde de bir takım faktörlerden dolayı rastlanmaktadır. Kısırlığın sadece kadınlarda görülen bir vaka olduğu bilgisi gerçeği yansıtmamaktadır. İnfertilite hem erkek hem de kadınlarda görülebilmektedir.

İnfertilite (kısırlık) tetkikleri

Kısırlık şüphesi ile doktora başvuran çiftlerden bazı tetkikler talep edilmektedir. Bunlar:

Erkeklerde kısırlık teşhisi için;

Sperm Testi: 2 ile 5 günlük bir cinsel perhiz ardından mastürbasyon ile alınan spermler; laboratuvarda sayı, canlılık oranı, şekil ve hareketlilik durumu açısından incelenmektedir. İltahabik bir durum mevcutsa da bu test ile saptanabilmektedir.

Kısırlık; doktor kontrolünde tahlil ve testlerle nedeninin incelenmesi ile tedavi planlanması yapılması gereken bir vakadır. Evde yapılabilen kısırlık testleri de mevcuttur. Ancak bu testler ile çiftler kısırlık durumu hakkında kesin bir bilgi edinemez. Kısırlık şüphesi olanlar ön bir bilgi sahibi olmak adına bu testi uygulayabilir.

İnfertilite (kısırlık) tedavi süresi

  • İnfertilite yani kısırlık tedavisi için tedavi protokolü en az 6 ay sürmelidir.
  • Çiftler, kısırlık tedavisi süresince birbirilerine karşı sabır göstermeli ve destek vermelidir.
  • Erkeklerde kısırlık sorununun nedeni yapılacak olan sperm testi vasıtasıyla araştırılmalıdır.
  • Kadının yaş faktörü infertilite veya hamile kalamama konusunda büyük bir rol üstlendiği için kadınlar kısırlık tedavisine geç başlanmamalıdır.
  • Erkekteki yaş faktörü kısırlık ya da gebelik oluşmaması yönünde kadınlardaki kadar etkili değildir.

Son yıllarda tıp alanında yaşanan büyük gelişmeler kısırlık tedavisinde de etkisini gösterdi. Kadında görülen kısırlık probleminin önüne yumurtaların uyarılması, tüp cerrahisi ve tüp bebek yöntemi uygulaması ile geçilebilmektedir. Kadınlar yaş faktöründen dolayı yardımcı üreme tedavilerine başvurmakta geç kalmamaya özen göstermelidir. Aksi takdirde geç kalınmış olabilir. Yaş ilerlemeden kadında bir kısırlık problemi mevcutsa bu durumu en kısa vadede çözümlemek gerekmektedir. Erkeklerde görülen kısırlıkta mikroenjeksiyon yöntemi ile giderilebilmektedir. Erkekteki sperm hücresinin elde edilmesinde mikroenjeksiyon oldukça fayda sağlayan bir uygulamadır.

Özetle kadınlarda ve erkeklerde kısırlık tedavisi için yöntemler mevcuttur. Kısırlık tedavi edilebilir bir sorundur. Kısırlık şüphesi olan erkekler üroloji uzmanına danışmalıdır. Kadınlar ise kısırlık şüphesinde kadın doğum uzmanının görüşüne başvurmalıdır.

Muayene ve birtakım testler sonucunda kısırlık tespiti yapıldıktan sonra sonuçlara göre çift için uygun olan tedaviye karar verilir ve tedavi süreci planlanır. İlk muayeneden itibaren tedaviye kadar vermeye kadar gelişen süre 15 günlük bir zaman dilimini kapsamaktadır.

Tüp bebek tedavisini kısırlık sebebi ve süresi etkilemektedir. Kısırlık vakasını tetikleyen nedenler saptanır ise ya da kısırlık erken teşhis edilir ise tüp bebek tedavisinde başarılı netice elde edilebilir. Bu nedenle tüp bebek tedavisine başvuran kısırlık vakası olan çiftler öncelikle tüp bebek tedavisi için geç kalmamaya özen göstermelidir. Bu durum özellikle kadınlarda, yaş faktörüne bağlı doğurganlık azaldığından dolayı çok önemlidir. Tüp bebek tedavisinde kısırlık sebebi ve süresi haricinde başarıyı etkileyen diğer faktörler ise;

  • Rahim zarı kalınlığı
  • Rahim zarı yapı bozuklukları
  • Doğru embriyonun transferi
  • Dış gebelik
  • Damarlanma problemleri
  • Rahim kasılmasının yanlış olması
  • Embriyonun genetik yapı bozuklukları
  • Anne adayının ilaç protokollerine uygunluğu
  • Embriyo kültür ortamının yeterliliği
  • Miyom, polip gibi oluşumlar
  • Rahim içinde yapışıklıklara sebep olabilen ameliyatlar, kürtaj, enfeksiyon
  • Çikolata kistleri
  • Anne adayının tüplerinde meydana gelen sorunlar